Zagadnienia ogólne

Leasing w świetle przepisów o rachunkowości:

Do końca roku 2001 leasing był traktowany jako zobowiązanie pozabilansowe. Od 01.01.2002 r. wprowadzono nowelizację do Ustawy o rachunkowości, która uregulowała zasady księgowania leasingu.

Zgodnie z Ustawą o rachunkowości jeżeli umowa leasingu spełnia przynajmniej jeden z następujących warunków, tj.:

1. przenosi wartość jej przedmiotu na Korzystającego (leasingobiorcę), po zakończeniu okresu na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia,
2. zawiera prawo do nabycia jej przedmiotu przez Korzystającego (leasingobiorcę), które po zakończeniu okresu na jaki została zawarta zostaje przeniesione na Korzystającego (leasingobiorcę),
3. okres, na jaki została zawarta, odpowiada w przeważającej części przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego, przy czym nie może być on krótszy niż 3 tego okresu. Prawo własności przedmiotu umowy może być, po okresie, na jaki umowa została zawarta, przeniesione na Korzystającego (leasingobiorcę),
4. suma opłat, pomniejszonych o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przypadającej na ten dzień. W sumie opłat uwzględnia się wartość końcową przedmiotu umowy, którą Korzystający (leasingobiorca) zobowiązuje się zapłacić za przeniesienie na niego własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zalicza się płatności na rzecz Korzystającego (leasingobiorcy) za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie tego przedmiotu, jeżeli Korzystający (leasingobiorca) pokrywa je niezależnie od opłat za używanie,
5. zawiera przyrzeczenie Finansującego (leasingodawcy) do zawarcia z Korzystający (leasingobiorcą) kolejnej umowy o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłużenia umowy dotychczasowej na warunkach korzystniejszych od przewidzianych w dotychczasowej umowie,
6. przewiduje możliwość jej wypowiedzenia, z zastrzeżeniem, że wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez Finansującego (leasingodawcę) pokrywa Korzystający (leasingobiorca),
7. przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb Korzystającego (leasingobiorcy). Może on być używany wyłącznie przez Korzystającego (leasingobiorcę) bez wprowadzania w nim istotnych zmian, wówczas Korzystający (Leasingobiorca) ma obowiązek wykazywać umowę leasingu w bilansie w następujący sposób:
   • w aktywach wprowadza przedmiot leasingu do majątku trwałego,
   • w pasywach wprowadza zobowiązanie z tytułu umowy leasingu jako zobowiązania długoterminowe – uwzględniając spłatę rat z terminem płatności powyżej 1 roku lub zobowiązania krótkoterminowe – uwzględniając spłatę rat z terminem płatności poniżej 1 roku,
   • opłata wstępna pomniejsza zobowiązania,
   • opłaty leasingowe zostają podzielone na część kapitałową i odsetkową, w trakcie trwania umowy część kapitałowa opłaty leasingowej zmniejsza saldo zobowiązań,

oraz Korzystający (Leasingobiorca) ma obowiązek wykazywać umowę leasingu w rachunku zysków i strat w następujący sposób:

1. • w trakcie trwania umowy część odsetkowa opłaty leasingowej stanowi koszt finansowy,
   • Korzystający (Leasingobiorca) amortyzuje przedmiot leasingu.

Różnice w traktowaniu leasingu w podejściu podatkowym i rachunkowym:

W ujęciu podatkowym:

• koszt uzyskania przychodu u Korzystającego (Leasingobiorcy) stanowi cała rata leasingowa,
• amortyzacji przedmiotu leasingu dokonuje Finansujący (Leasingodawca).

W ujęciu rachunkowym:

• koszt u Korzystającego (Leasingobiorcy) stanowi część odsetkowa raty leasingowej oraz odpisy amortyzacyjne dokonywane od przedmiotu leasingu,
• pomimo, że faktycznie to Finansujący (Leasingodawca) posiada przedmiot leasingu w swojej ewidencji środków trwałych i go amortyzuje, Korzystający (Leasingobiorca) ma obowiązek wykazywać przedmiot w majątku trwałym.

Umowa leasingu do niedawna była uregulowana tylko częściowo przepisami ustaw podatkowych. Zasady tej umowy, jej warunki itp. kształtowały się więc pod wpływem praktyki. Stan ten uległ zmianie. Od dnia 9.12.2000 r. obowiązują przepisy kodeksu cywilnego odnoszące się do umowy leasingu.

Umowa leasingu

Zgodnie z Art. 709 1-18 Kodeksu Cywilnego – przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania, albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Jest to umowa cywilna, zawsze zawierana na czas oznaczony, zawsze dotyczy rzeczy, nie dotyczy praw. Umowa jest konsensualna, zawsze odpłatna.

Przedmiotem leasingu mogą być rzeczy ruchome i nieruchomości oddawane w używanie, z prawem pobierania pożytków.

Kodeks inaczej niż do tej pory nazywa strony umowy leasingu. Leasingodawca to finansujący, zaś leasingobiorca – korzystający.

Przez zawarcie umowy leasingu Finansujący (leasingodawca) zobowiązuje się nabyć rzecz od wskazanego (przez Korzystającego-Leasingobiorcę) dostawcy i oddać tę rzecz Korzystającemu (leasingobiorcy) do używania przez oznaczony czas, natomiast Korzystający (leasingobiorca) zobowiązuje się zapłacić Finansującemu (leasingodawcy) w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie przedmiotu leasingu.

Funkcje leasingu :

1. Leasing jest szczególną formą finansowania inwestycji pozwalającą podmiotom gospodarczym na rozszerzenie ich potencjału produkcyjnego bądź usługowego bez konieczności angażowania znacznych środków finansowych. Tym samym umożliwia wykorzystanie środków własnych na inne cele.
2. Leasing stabilizuje warunki działalności przedsiębiorstwa, a zwłaszcza zapewnia korelacje między wielkościami i terminami płatności raty leasingowej a korzyściami (dochodami) czerpanymi z używania dóbr oddanych w leasing.
3. Umowa leasingu zapewnia korzystanie z należnych Korzystającemu (Leasingobiorcy) odpisów podatkowych. W niniejszym opracowaniu przedstawiono i omówiono leasing potocznie nazywany „leasingiem operacyjnym”, gdyż jest on najczęściej wybierany i stosowany przez Korzystających (leasingobiorców), tak więc ilekroć poniżej pojawi się nazwa „leasing” lub „umowa leasingu” będzie ona oznaczała „leasing operacyjny” lub „umowę leasingu opearcyjnego”. Umowa leasingu Przedmiotem leasingu jest oddanie w użytkowanie środka trwałego w zamian za opłaty miesięczne. Przez okres trwania umowy przedmiot leasingu stanowi własność Finansującego (Leasingodawcy) i jest zaliczany do składników jego majątku. Finansujący (Leasingodawca) dokonuje odpisów amortyzacyjnych. Po zakończeniu umowy leasingu Korzystający (Leasingobiorca) może alternatywnie :
   • skorzystać z prawa pierwokupu za cenę równą wartości końcowej określonej w umowie,
   • przedłużyć umowę na kolejny okres,
   • zwrócić przedmiot leasingu Finansującemy (Leasingodawcy).

Leasing w świetle przepisów prawa podatkowego

Zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych oraz osób fizycznych umowa leasingu musi spełniać następujące kryteria:

1. została zawarta na czas oznaczony, stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym rzeczy ruchome lub wartości niematerialne i prawne, albo została zawarta na okres co najmniej 10 lat, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym nieruchomości, oraz
2. suma ustalonych w niej opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. ]

Leasing a podatek dochodowy :

Wydatki związane z leasingiem tj. opłata wstępna, raty leasingowe, opłata manipulacyjna, są dla Korzystającego (leasingobiorcy) kosztem uzyskania przychodu,

Spłata wartości przedmiotu leasingu w ratach wynagrodzenia następuje szybciej niż to wynika z normatywnego zużycia (amortyzacji),

Korzyści podatkowe (tzw. tarcza podatkowa) pozwalają Korzystającemu (leasingobiorcy) osiągnąć oszczędności na podatku dochodowym, które powodują, że faktyczne koszty wydatkowane przez Korzystającego (leasingobiorcę) w okresie finansowania są mniejsze w przypadku leasingu niż kredytu, -

Finansujący (leasingodawca) dokonuje odpisów amortyzacyjnych,

Wykupienie przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy leasingu traktuje się u Korzystającego (leasingobiorcy) jako zakup inwestycyjny. Korzystający (leasingobiorca) może wliczyć go w koszty uzyskania przychodu jedynie jeżeli cena zakupu jest niższa niż 3 500 zł, w przeciwnym wypadku Korzystający (leasingobiorca) wprowadza zakupiony przedmiot do ewidencji środków trwałych i dokonuje jego amortyzacji zgodnie z obowiązującymi przepisami